Wprowadzenie

Czy podczas korzystania z Internetu zdarzyło Ci się kliknąć intrygującą reklamę lub łącze, powodując wyświetlenie dużej liczby wyskakujących okien na pulpicie lub niepożądanych witryn w przeglądarce? Czy zdarzyło Ci się, że po zainstalowaniu bezpłatnej aplikacji wydajność komputera znacznie się obniżyła z powodu śledzenia Twoich działań w sieci? 

Witaj w tajemniczym świecie programów typu „spyware” i „adware”. Oprogramowanie tego rodzaju jest nie tylko irytujące, ale także może zagrażać osobom korzystającym z Internetu na co dzień.

Programy typu „spyware” i „adware”

Oprogramowanie typu „spyware” zwykle instaluje się na komputerze bez wiedzy lub zgody użytkownika. Działa w tle, gromadząc informacje lub monitorując aktywność użytkowników. Znaczna część programów typu „spyware” zbiera dane dotyczące komputera i korzystania z niego. Na przykład może monitorować sposoby korzystania z Internetu. Co więcej, bardziej zaawansowane programy typu „spyware” mogą przechwytywać i przesyłać złodziejom tożsamości informacje osobiste — hasła do witryn i nazwy użytkownika, numery kart kredytowych lub kopie wiadomości błyskawicznych.

Oprogramowanie typu „adware” działa nieco inaczej — jego zadaniem jest głównie wyświetlanie reklam na komputerze. Programy tego rodzaju przedstawiają użytkownikom reklamy i łącza do innych witryn. Wiele z tych reklam dotyczy wiarygodnych produktów. Czasami oprogramowanie typu „adware” monitoruje korzystanie z Internetu przez użytkownika, a następnie używa tych informacji w celu wyświetlania bardziej ukierunkowanych reklam. Niektórym osobom to nie przeszkadza, lecz inni uważają takie postępowanie za naruszenie prywatności.

Najważniejsze pytanie brzmi: czy takie programy są mile widziane na komputerze? Jeśli oprogramowanie narusza prywatność użytkownika i zabezpieczenia (lub jest co najmniej uciążliwe), z pewnością jest to niepożądana aplikacja. Należy zatem poznać sposoby postępowania z takimi programami.

Usuwanie programów typu „spyware” i „adware”

Niektóre rodzaje oprogramowania typu „spyware” są nie tylko uciążliwe, ale też powodują problemy z zabezpieczeniami lub wydajnością. Na przykład aplikacje typu „spyware” i „adware” działające w tle mogą zająć potrzebne zasoby systemowe, a czasem nawet spowodować awarię komputera. Wolno działający komputer irytuje wszystkich użytkowników, zwłaszcza w biurach domowych.

Często takie programy są instalowane równolegle z innymi aplikacjami. Oczywiście umowa licencyjna może zawierać odpowiednie informacje. Dokumenty takie są jednak często bardzo długie, a większość z nas nie czyta ich w całości. W typowej sytuacji oprogramowanie typu „spyware” lub „adware” jest połączone w pakiecie z bezpłatnym oprogramowaniem pobranym z Internetu. O ile dla części użytkowników jest to uczciwa zamiana — bezpłatne oprogramowanie za możliwość monitorowania zwyczajów przez producenta oprogramowania — o tyle inne osoby uważają to za podstępne, niedozwolone działania.

Jednocześnie znaczna część niepożądanego oprogramowania jest instalowana na komputerze podczas korzystania z Internetu. W wielu sytuacjach pobieranie jest inicjowane poprzez kliknięcie wyskakującego lub fałszywego okna dialogowego. Niektóre z tych okien zawierają „pilne” lub nakłaniające do działania komunikaty. Mogą one oferować bezpłatne podarunki lub informować o konieczności pobrania programu w celu wyświetlenia strony internetowej. Okno takie często pozornie umożliwia wybór między opcjami „Tak” i „Nie”. W rzeczywistości kliknięcie okna powoduje pobranie oprogramowania typu „spyware” lub „adware”, zatem należy po prostu zamknąć okno.

Unikanie programów typu „spyware” i „adware”

Znaczna część niepożądanego oprogramowania jest instalowana na komputerze z powodu działań użytkownika lub ich braku. Oto sposoby unikania programów typu „spyware” i „adware”:

  • Starannie wybieraj pliki, które chcesz pobrać. Przed pobraniem programu upewnij się, że naprawdę go potrzebujesz. Jeśli nie znasz danego producenta oprogramowania, dokładnie zapoznaj się z jego witryną internetową, aby uzyskać więcej informacji na temat twórców i zasad działania technologii. Wystrzegaj się również formantów ActiveX, które są typowymi narzędziami służącymi do instalacji programów typu „spyware” bez wiedzy lub zgody użytkownika. Formanty ActiveX można wyłączyć w preferencjach przeglądarki i włączyć je, gdy są wymagane przez zaufaną witrynę.
  • Zapoznaj się z umowami licencyjnymi. Czytanie tych umów może wydawać się zniechęcające, jednak w przypadku instalowania bezpłatnego oprogramowania przewinięcie tekstu do końca i kliknięcie przycisku „Zgadzam się” to za mało. Zamiast tego przeczytaj dokładnie całą umowę, zwracając uwagę na wszystkie fragmenty związane z gromadzeniem informacji — mogą one oznaczać, że wraz z bezpłatnym programem instalowane jest oprogramowanie typu „spyware” lub „adware”.
  • Wystrzegaj się oszustw dotyczących ochrony przed programami typu „spyware”. W Internecie jest dostępnych wiele narzędzi, które mają chronić przed oprogramowaniem typu „spyware”, ale ich skuteczność jest niska lub wręcz żadna. Niektóre z nich potrafią nawet pogorszyć sytuację. Dostawcy tych narzędzi często oferują bezpłatne mechanizmy skanowania, które zawsze identyfikują setki programów typu „spyware” na komputerze użytkownika. Następnie narzędzia te błyskawicznie monitują użytkownika o zakup fałszywego produktu.
  • Uważaj podczas klikania reklam. Staraj się unikać programów, zwłaszcza bezpłatnych, które powodują wyświetlanie reklamy z łączami. Takie reklamy powinny być istotnym ostrzeżeniem. Jeśli klikasz reklamy, być może ktoś monitoruje Twoje reakcje.

Wnioski

Niestety, oprogramowanie typu „spyware” i „adware” nie zniknie w najbliższej przyszłości. Użytkownicy mogą jednak kontrolować oprogramowanie instalowane na komputerze.